Паважаныя чытачы! Пры Бераставіцкай раённай бібліятэцы дзейнічае праграма “Дыстанцыйная прававая дапамога насельніцтву” для малазабяспечаных грамадзян. Кожны другі аўторак месяца Вы маеце магчымасць атрымаць бясплатную юрыдычную кансультацыю на хвалюючыя Вас пытанні.

ПОМНІКІ ГІСТОРЫІ, АРХЕАЛОГІІ

Брацкая магіла, г.п. Вялікая Бераставіца, Цэнтральная плошча
     У брацкай магіле пахаваны астанкі 192 чалавек. Вядомы імёны 23, невядомы - 169 чалавек. Над магілай помнік: скульптура воіна з аўтаматам на пастаменце ў выглядзе ўсечанай піраміды вышынёй 8,5 м. На гранітнай пліце перад помнікам значацца прозвішчы загінуўшых, якія вядомы. Над магілай чаша вечнага агню. З тыльнага боку помніка мемарыяльная Сцяна Памяці з прозвішчамі загінуўшых землякоў. У 1948 годзе па рашэнню рэспубліканскіх партыйных і дзяржаўных органаў і органаў мясцовай улады ў раёне пачалося перазахаванне астанкаў загінуўшых воінаў Савецкай Арміі, партызан і падпольшчыкаў, пахаваных у розных месцах раёна, у брацкую магілу на цэнтральнай плошчы. У 1985 годзе праведзена рэканструкцыя вакол брацкай магілы. У выніку створаны Мемарыял Славы.

Брацкая магіла, г.п. Вялікая Бераставіца, вул. Леніна, паўночная ўскраіна
     У брацкай магіле пахаваны астанкі 127 чалавек. Вядомы імёны 53, невядомы - 74 чалавек. Над магілай помнік “Смуткуючай маці”: скульптура жанчыны ў жалобе і сувораўца, якая знаходзіцца на пастаменце ў форме куба. Помнік дэкарыраваны двума сценкамі з барэльефамі. Перад помнікам устаноўлены 4 гранітныя пліты з прозвішчамі загінуўшых. Тут знаходзяцца астанкі генерал-маёра Івана Пракоф’евіча Міхайліна, які загінуў у першыя дні вайны на Бераставіччыне.

Свяцілішча перыяду сярэднявечча, в. Верхаўляны
     Помнік язычніцкага культу. Мясцовая назва Гарадзішча. За 150 м на паўднёвы ўсход ад вёскі, за поплавам, каля лесу, на ўзроўні першай надпоплаўнай тэрасы р. Шэпта. Круглая пляцоўка дыяметрам каля 7 м. Акружана ровам глыбінёй 0,5- 1,2 м (на поўнач больш за 2 м) і валам вышынёй 1,6-2,9 м. На паўднёвым захадзе ў вале зроблены праход, злучаны з пляцоўкай земляной перамычкай. Выявіў у канцы ХІХ ст. вядомы расійскі археолаг Ф.В.Пакроўскі, даследаваў у 1986 г. і ў 1992 г. навуковы супрацоўнік Нацыянальнай Акадэміі навук Беларусі Э.М. Зайкоўскі. Выяўлены вугольчыкі, фрагменты ганчарнай керамікі са слядамі апрацоўкі. Гэтыя прадметы і справаздачы аб даследаваннях перададзены мясцоваму музею. У выніку даследаванняў 1986 г. і 1992 г. устаноўлена: культурны пласт праслойкі складае 0,15-0,23 м. Культурны пласт у рове складае 0,4 м. Выбрукоўка рову камянямі выконвала рытуальныя функцыі (тут знаходзіліся палаючыя ахвярнікі, куды кідалі мяса жывёл і рытуальна разбітыя пасудзіны). Знойдзены косці і зубы жывёл, слабаапрацаваныя крамяні, вугольчыкі, фрагменты ганчарнай керамікі, якая адносіцца да ХІ-ХІІ ст. Аналагічныя свяцілішчы выяўлены ў Паўночнай Букавіне (Украіна), на Смаленшчыне, у паморскіх славян.

Гарадзішча перыяду сярэднявечча – новага часу, в. Алекшыцы

     Гарадзішча адносіцца да сярэдневяковых умацаванняў абарончага тыпу. Мясцовая назва Альшчына, за 1 км на паўночны ўсход ад вёскі, з правага боку ад дарогі на Гродна, у забалочанай мясцовасці. Гарадзішча ўяўляе сабой узвышаную пляцоўку. Пляцоўка па форме блізкая да чатырохвугольніка. Даўжыня трох бакоў па 150 м, аднаго 130 м. Пляцоўка арыентавана па дыяганалях. З паўночнага ўсходу, паўднёвага ўсходу і паўднёвага захаду балота, уздоўж паўночна-заходняга боку роў шырынёй каля 10 м. Уезд на пляцоўку ў выглядзе насыпу даўжынёй каля 90 м з паўднёвага захаду. З працілеглага боку (паўночнага захаду) праз роў праходзіць таксама праезд, больш вузкі, чым першы. Па вуглах пляцоўкі 4 выступы прамавугольнай ці блізкай да яе формы. Тры з іх маюць памеры 10 х 20 м, чацвёрты (усходні) – 20 х 20 м. Паміж выступамі ўздоўж паўднёва-заходнега боку пляцоўкі размешчана сажалка прамавугольнай формы памерам 60 х 20 м. Гарадзішча адкрыта Ф.В. Пакроўскіх у канцы ХІХ ст., абследавана Я.Г. Звяругам у 1973 г. Гарадзішча адносіцца да тыпу сярэдневяковых умацаванняў. У 1960-х гадах, ёсць такія звесткі, на яго тэрыторыі знойдзены 2 каменныя ядры. Другіх звестак няма.