Паважаныя чытачы! Пры Бераставіцкай раённай бібліятэцы дзейнічае праграма “Дыстанцыйная прававая дапамога насельніцтву” для малазабяспечаных грамадзян. Кожны другі аўторак месяца Вы маеце магчымасць атрымаць бясплатную юрыдычную кансультацыю на хвалюючыя Вас пытанні.

УЛАДАЛЬНІКІ ВЯЛІКАЙ БЕРАСТАВІЦЫ З ХVI ПА ХХ ст.

     З канца 15 ст. па 1506 г. - бераставіцкія землі належылі каралю польскаму і вялікаму князю Літоўскаму Аляксандру Казіміравічу Ягелону (1461-1506).

ХАДКЕВІЧЫ
     З 1506 па 1549 гг. мястэчка Бераставіца і навакольныя вёскі (Рудава, Паплаўцы, Спудзілаўцы, Селянікі, Канюхі і Кавалі) перайшлі ва ўласнасць Аляксандра Іванавіча Хадкевіча (1475-1549), ваяводы Навагрудскага, які атрымаў бераставіцкія землі ад польскага караля Аляксандра за верную і самаадданую службу каралю.
     З 1550 па 1569 гг. Бераставіцай валодаюць сыны А.І.Хадкевіча - Рыгор Аляксандравіч (каля 1500-1572), гетман ВКЛ і Юрый Аляксандравіч каля (1509 - 1569), кашталян трокскі.
     З 1569 года Бераставіцай валодаюць дзеці Юрыя Хадкевіча:
Канстанцін Юр'евіч Хадкевіч, Ежы Юр'евіч Хадкевіч, генеральны стараста жмудскі і Геранім Юр'евіч Хадкевіч, кашталян віленскі і стараста брэст-літоўскі, які ў 1615 годдзе з'явіўся фундатарам касцёла Звеставання Найсвяцейшай Панны Марыі ў Вялікай Бераставіцы (касцёл пабудаваны з дрэва).
     З 1617 па 1652 гг. Бераставіца знаходзіцца ва ўласнасці Крыштафа Хадкевіча (каля 1590-1652), ваяводы віленскага, сына Гераніма Хадкевіча. Пры Крыштафе з'яўляецца драўдляны палац Хадкевічаў у Вялікай Бераставіцы.
     З 1652 па 1660 гг. Бераставіцай валодае Ян Казімір Хадкевіч (1616-1660), кашталян віленскі, сын Крыштафа Хадкевіча. Ян Казімір меў чатырох дзяцей: двух сыноў Ежы і Мікалая, якія памерлі ў юнацкім узросце ад чумы 1653 гг. і дзвух дачок Ганну і Тэрэзу.

ЯН КАРОЛЬ ХАДКЕВІЧ

МНІШКІ
     З 1661 па 1693 гг. Бераставіца з навакольнымі вёскамі пераходзіць ва уласнасць Ежы Яна Вандаліна Мнішка (каля 1630-1693), ваяводы валынскага, пасля жаніцьбы ў 1661г. на Ганне Хадкевіч, дачцэ Яна Казіміра Хадкевіча і Сафіі Пац. Ежы Ян Мнішак стаў фундатарам будаўніцтва драўлянага касцёла ў Рудаве - месца культу абраза Божай Маці Рудавай.
     З 1693 г. Бераставіцай валодаюць сыны Ежы Мнішка: Якуб (?-1700), стараста краснастаўскі і Юзаф (1670-1747), маршалак вялікі каронны.
     З 1700 па 1747 гг. Бераставіца знаходзіцца ва ўласнасці Юзафа Вандаліна Мнішка (1670-1747) маршалка вялікага кароннага, кашталяна кракаўскага. Юзаф - буйнешы магнат Рэчы Паспслітай, мецэнат Рэчы Паспалітай, мецэнат, які ахвяраваў грошы на будаўніцтва ў Бераставіцы новага мураванага касцёла замест згарэлага драўлянага ў 1741 г., вядомага пад назвай касцёл Звеставання Найсвяцейшай Панны Марыі.
    З 1747 па 1774 гг. Бераставіцай валодае старэйшы сын Юзафа - Ежы Аўгуст Вандалін Мінішак (1715-1778), маршалак надворны каронны і кашталян кракаўскі. Па ініцыятэве Ежы Аўгуста мястэчка Бераставіца атрымала Магдэбургскае права 2 жніўня 1754 г. і статус Вялікая Бераставіца з гербам "Вавёрка" і ратушай.
    1 снежня 1774 г. дачка Ежы Аўгуста - Юзэфіна Амелія Мнішак (1752-1798) выйшла замуж за графа Станіслава Фелікса Патоцкага, ваяводу рускага, якому ўнесла ў якасці пасагу вялікую Бераставіцу з навакольнымі вёскамі. Юзэфіна Амелія ў 1973 годзе ахвяравала грошы на будаўніцтва школы і шпіталя для хворых і убогіх пры мясцовым касцёле Найсвяцейшай Панны Марыі.

ПАТОЦКІЯ
    З 1774 па 1793 гг. мястэчка Вялікая Бераставіца знаходзіцца ва ўласнасці Станіслава Фелікса Патоцкага (1752-1805), ваяводы рускага, генерала кароннай артылерыі. Станіслаў і Юзэфіна Патоцкія мелі 11 дзяцей. Сярод іх сярэдняя дачка Людвіка Патоцкая (1778-1850) 11 лютага 1793 г. выйшла замуж за Юзафа Дамініка Касакоўскага, вялікага лоўчага ВКЛ, і ўнесла Вялікую Бераставіцу ў якасці пасагу роду Касакоўскіх.

КАСАКОЎСКІЯ
    З 1793 па 1840 Бераставіцай валодае Юзаф Дамінік касакоўскі (1771-1840), вялікі лоўчы ВКЛ, палкоўнік войска Польскага.У 1800-1810 гг. Юзаф Каксакоўскі стаў фундатарам будаўніцтва першага мураванага палаца - рэзідэнцыі Касакоўскіх у Вялікай Бераставіцы.
    З 1840 па  1872 гг. Вялікая Бераставіца знаходзіцца ва ўласнасці Станіслава Шчэнснага Касакоўскага (1795-1872), польскага дыпламата на расійскай службе, сенатара і тайнага радцы, сына Юзафа Дамініка Касакоўскага. У 1858-1865 гг. Станіслаў Шчэнсны фундаваў будаўніцтва мураванай царквы Святога Мікалая ў Вялікай Бераставіцы.
    З 1872 па 1905 гг. маёнтак у вялікай Бераставіцы знаходзіцца ва ўладанні Юзафа Касакоўскага (1866-1917), сына Станіслава Казіміра Касакоўскага. У 1908-1912 гг. Юзаф Касакоўскі разам з жонкай Марыяй стаў фундатарам будаўніцтва новага касцёла Пераўтварэння Божага ў Вялікай Бераставіцы (другі касцёл у мястэчку).
    З 1917 па 1939 гг. маёнткам у Вялікай Бераставіцы валодае Станіслаў Касакоўскі (1901-1961), польскі калекцыянер-нумізмат і філатэліст, сын Юзафа Касакоўскага. Станіслаў Касакоўскі з'явіўся апошнім уладальнікам маёнтка ў Вялікай Бераставіцы.
    З верасня 1939 г. Вялікая Бераставіца ўвайшла ў склад БССР.

СТАНІСЛАЎ ШЧЭНСНЫ КАСАКОЎСКІ